Recursos de galego para secundaria

Linguas e xogos de construción

En que se parecen?

Se o pensas ben, a nosa lingua parécese moito a un deses xogos de construción aos que todos xogamos de pequenos. Lémbraste daqueles bloquiños de cores? Eu teño pasado horas deitada no chan a xuntar uns cos outros.

Nas linguas tamén temos pezas que podemos xuntar para construír outras maiores. Non construímos con bloques, é claro, o material de construción é un pouco diferente. Nas linguas usamos os sons, mais o procedemento é o mesmo. Xuntamos sons para construírmos sílabas e coas sílabas, por súa vez, podemos construír palabras: son > sílaba > palabra

A ciencia da construción

Os sons e as sílabas non se combinan de calquera maneira. Existen unha serie de regras ou principios construtivos que todos aplicamos, aínda sen sermos moi conscientes de o facermos. Estes son algúns deles:

  1. Unha sílaba pode estar constituída por un son ou por varios. Do mesmo xeito que unha palabra pode estar constituída por unha ou por varias sílabas.
  2. A sílaba máis habitual en galego é a formada por unha vogal mais unha consoante: CV > po. Mais existen outras moitas combinacións:
  1. Dúas vogais contiguas poden pertencer á mesma sílaba ou a sílabas diferentes:
  1. Mesmo hai sílabas con até tres vogais seguidas. Neste caso, dicimos que as tres vogais forman un tritongo: Ex.: o-fi-ciais

  2. As palabras poden estar constituídas por unha única sílaba (monosílabas) ou por varias (polisílabas). Segundo o número de sílabas que teñan, distinguimos os seguintes tipos:

    monosílabas = 1 sílaba : Ex.: sol

    bisílabas = 2 sílabas : Ex.: ra-to

    trisílabas = 3 sílabas : Ex.: lós-tre-go

    tetrasílabas / cuadrisílabas = 4 sílabas : Ex.: sim-pá-ti-co

    pentasílabas = 5 sílabas : Ex.: he-li-cóp-te-ro

    hexasílabas = 6 sílabas : Ex.: mul-ti-tu-di-na-rio

    heptasílabas = 7 sílabas : Ex: e-lec-tro-do-més-ti-co

    octosílabas = 8 sílabas : Ex.: i-rres-pon-sa-bi-li-da-de

    eneasílabas = 9 sílabas : Ex.: es-ter-no-clei-do-mas-toi-de-o

    decasílabas = 10 sílabas : Ex.: o-to-rri-no-la-rin-go-lo-xí-a ...


Mans á obra!

Exercicio 1

Agora que xa coñeces a técnica, imos xogar a construír palabras!

Forma sete palabras agrupando e ordenando as sílabas de cada cor:

co za man ni re tar a fri a pis go ce xan ga fi cár la mal tei po
Ver as solucións
  1. frigofico
  2. poza
  3. manteiga
  4. animal
  5. cárcere
  6. xantar
  7. lapis

Exercicio 2

Indica de que tipo son as palabras seguintes, de acordo co número de sílabas: Ex.: lei > monosílaba

guitarra: trisílaba

semáforo : tetrasílaba ou cuadrisílaba

pan : monosílaba

libro : bisílaba

almorzar : trisílaba

culler : bisílaba

felicidade : pentasílaba

domingo : trisílaba

Corrixe as respostas

Exercicio 3

Separa en sílabas as seguintes palabras:

  1. cadeira:
  2. margarida:
  3. toupa:
  4. aparcadoiro:
  5. minisaia:
  6. ambiente:
  7. guión:
  8. ademais:
  9. premio
  10. científico
Ver as respostas
  1. ca - dei - ra
  2. mar - ga - ri - da
  3. tou - pa
  4. a - par - ca - doi - ro
  5. mi - ni - sa - ia
  6. am - bien - te
  7. gui - ón
  8. a - de - mais
  9. pre - mio
  10. cien - tí - fi - co